Alo Apamo

  Bi Igba Ehin Ijapa Se Fo.

 Aalo o aalo, ni igba laelae, igba kan nlo igba kan nbo igba kan ko lo ile aye gbo. Alo mi dale ori Ijapa . Iyan mu ni ilu ijapa,  to bẹẹ gẹẹ awon ara ilu  se ipade bi awon ko se ni ku. Won pinnu lati sarajo ki gbogbo won lo wa onje ni ilu odikeji. Eni kan ni yio se asoju fun idile kookan, won o jeun , won o mu, awon asoju yio si ko onje wale fun gbogbo ebi won. Ilu odikeji yi jinna won ko le rin lo si ibe won nilati fo lo ni. Awon ẹyẹ da iyẹ kookan fun awon ti ko le fo, bi ijapa, okẹrẹ , ehoro  ati bẹẹbẹẹ lo. Nigbati won de ibi ti won nlo ijapa ba awon iyoku re soro oni .o dara bia bay an oruko tuntun ti awon arailu yio ma pew a ni tori asa ilu yi ni yen. Onikaluku yan oruko titun. Okere ni ouun ni sare gunigi, ehoro ni oun ni sarewoiho. Ijapa ni oun o maa jẹ  gbogbo yin . Awon ara ilu oke fi tayotayo pade awon  alejo wonyi. Won dari won si aafin oba. Awon onisẹ oba pon oti, won ro oka . Bi oni sẹ ti ngbe ounjẹ  bo ijapa sare pade rẹe ogba onjẹ lowo rẹ  osi nnikan je. O so fun awon ore re ti won jo wa wipe ounje toun ni. Ope onise oba pada osi bere lowo rẹ pe ounjẹ tani eleyi? Onisẹ oba da hun wipe ounjẹ ti gbogbo yin ni. Won gbe mimu wa ijapa si tun se bẹẹ. Igba ti ilẹ su ijapa di eyi to sẹku ninu ounjẹ osi so fun awo n ẹlẹgbẹ rẹ pe ile ya.  Ebi pa okẹrẹ, ori rẹ le koko ,  ebi pa ehoro , eyin rẹ pa keke, ebi pa  ẹyẹ ga o rojo, ebi pa asa o ra baba , ebi pa  atiala o sokun, abi pa aparo o pose , ebi pa owiwi ,o moju. Won bo sona won nfo pada bo wa’le ijapa ba dahun oni awon ilu yi dara pupo, ẹ jẹ ki a maa wa lẹẹkan l’osẹ. Ka jẹun ka yo batakun. Inu awon ẹyẹ ko dun lati gbo roro ti ijapa so nitori won ko jẹ oun kaknkan. Won binu onikaluku gba iyẹ ẹyokan rẹ lara ija pa . Gbogbo wa la mo wipe Ijapa ko le fo, ijapa jabo silẹ lati oju orun, igba ẹyin re si fo ka yanga. Awon eera lo pejo ti won sa igbare ti won sit un to. I gba ijapa ti di woko woko lati igba naa.

Itan yi ko wa pe ki a ma se hu iwa wobia si omonikeji wa.

 Bi ijapa se yỌ ikun gbẹndu

Aalo o aalo, ni igba laelae, igba kan nlo igba kan nbo igba kan ko lo ile aye gbo. Alo mi da leri ijapa ati Yannibo iyawo rẹ. Lẹhin opolopo odun ti ijapa ati Yannibo ko tii se abiyamo won lo si ile babalawo ti yio ba won da si. Babalawo yẹ won wo osi ni obẹ eto ni oun o se fun Yannibo jẹ. Oni ki won sanwo eto ohun yio ja ewe ati egbo ati gbogbo ohun ti o ma jẹ ki Yannibo loyun ki osi bimo. Oni bi oba to ojo mẹta ki ijapa wa, lati gbe ikoko obẹ naa lo si ile fun iyawo rẹ.

Ijapa de ni ojo kẹta osi gbe ikoko obẹ na. Baba alawo kilo fun gidi gidi wipe Yannibo lo gbodo da jẹ obẹ na, lẹyin eyi ijapa le la ikoko. Ijapa kanju gbe ikoko, o nlo si ile pẹlu ikoko obẹ. Okan ijapa ko kuro ni obẹ yi. O si wo, o to eti ẹ la. Ode ikoko o tun bosi ona.  Bi o ti nrin lo nfi ẹsẹ ko to n duro to nto obẹ la. Laipẹ Ijapa ri wipe oun ti jẹ ikoko obẹ de ilaji lo ba kuku jẹ gbogbo ẹ tan. Ogbe ikoko leri o bo si ona ile okan re sẹsẹ bale. Kio to dele iku rẹ bẹrẹ si fa wu. Igba ti Yannibo ri oko re, oni ta lẹ beere o, ko s’oko mi nile o. Ijapa ni Yannibo emi ma ni. Yannibo ro pe oyi l’onse oun o bu s’ẹrin oni bi o ba tan ara rẹ tan, ko wa iro mi pa.    O jẹ tete ma lo ile rẹ oko mi fẹrẹ de. Ijapa ko ẹyin si yannibo oni wo mi lati ẹyin , Yannibo ri wipe oko oun ni, ogba ikoko lori rẹ, O la obẹ kekere to sẹku. Nigbati ose diẹ ara bẹrẹ sii ni ijapa, iku rẹ tubo nga si. Iku iyawo rẹ naa nga. Ijapa ba pada lo si odo babalawo, ofi orin b’ẹnu oni :

Babalawo mo wa bẹbẹ ...alugbirin,

babalawo mo wa bẹbẹ.....alugbirin.

Ogun t’o se fun mi lẹẹkan.....alugbiirin,

 gbongbo lo ko mii lẹsẹ....alugbinrin,

 mo  fo wo babẹ mo mu kẹnu...alugbinrin,

 mo bo ju wo kun o ri gbẹndu....alugbinrin,

 babalawo mo wa bẹbẹ.....alugbirin. .

Baba lawo ko si nile, oti lo re irin ajo. Odi ojo ti babalawo ba ti ajo de ki ikun Ijapa to le fa diẹ.

Itan yi ko w ape k’ama se oju kokoro. Oju kokoro ko dara.

Ijapa di Ana Oba.

Kiniun jẹ Ọba ni ilu awon ẹranko. Iyan mu gidigidi, ojo ko rỌ fun Ọdun mẹta gbako. Gbogbo igi igbo gbẹ, eweko jona mỌlẹ awỌn ẹranko kosi ri ounjẹ jẹ deede. Iyan yi le de bi pe Kiniun Ọba gan ko ri ounjẹ jẹ deede. Ọkan Ọba bajẹ, o si ṣaarẹ. O ranṣẹ pe adahunṣe.

Adahunṣe de, o ki kabiyesi o si wipe Ọba ni lati ṣe etutu, ki ilu le toro ni oju aye rẹ. Odidi erin ni ao fi rubỌ, niwaju aafin laarin ilu. Eyi ni wipe wỌn yio mu erin wa si aafin, ni aaye lati fi ṣe etutu.

Ọba mi kan lẹ o ni iyẹn ko le ṣeeṣe. Bawo ni ao ṣe mu erin wỌ’lu. Tani yio mu erin wỌ’lu. Lẹhin igba ti erin ba wỌ ilu tan tani yio le pa erin. Adahunṣe ni bi wỌn ba ti ri erin ki wỌn ranṣe si oun lati ṣe etutu.

   Ọkan Ọba rẹwẹsi, osi ke si iyawỌ rẹ pe , bawo ni oun yio ṣe ṣe etutu yi?     Iyawo rẹ ni ko sỌ fun awỌn ijoye ki wỌn o yan Ọdẹ aperin lati lỌ mu erin wa.  Ọdẹ apeerin wipe erin ko le ṣee mu laaye.

 Ọba ni ki akede ke si gbogbo ara ilu wipe ẹnikeni ti o ba le mu erin wỌ ilu laaye ti oun yio fi ṣe etutu, oun o fun ni ỌmỌbinrin ohun lati fi ṣ’aya pẹlu dukia lỌpỌlỌpỌ.

Ijapa gbỌ akede, o da gbere fun iyawo re Yannibo oni, “mo ti fẹ iyawo le Ọ, ỌmỌ Ọba si ni”. Yannibo bu si ẹrin oni, “boo ba tan ara rẹ tan, ko wa irỌ mi pa”.

Ijapa gbera o di aafin, o ba ỌpỌlỌpỌ jagunjagun ti wỌn ti de ṣiwaju rẹ. Olukaluku a wỌle s’iwaju Ọba, wỌn si sỌ gbogbo bi awon oṣe dẹ okun mu erin, ṣugbon o ku bi wỌn yio ṣe faa wỌ ilu laaye.  Ẹlomiran ni oun o fun eerin ni ogun orun, oun yio si gbe wỌ ilu, ṣugbỌn ori ajanaku kii ṣe ẹru ỌmỌde, erin ko ṣe e gbe.

Ni paripari o ṣẹku ijapa nikan.  Ilẹ ti ṣu, Ijapa ti sun lỌ osi nhan run. AwỌn ijoye ji i. O wỌle siwaju Ọba oni ‘Ao merin j’Ọba ... ẹwẹtu ẹwẹlẹ’, ao m’erin jỌba ẹwẹtu ẹwẹlẹ. AwỌn ẹmẹsẹ fa ida yỌ wỌn fẹẹ pa ijapa . Ijapa sỌrỌ oni orin ti ẹ o ma kỌ l’ỌjỌ mẹta si isinyi niyẹn.  A o gbẹ koto nla si iwaju aafin a o da ẹni bo, a o wa gbe aga Ọba lee. Gbogbo ara ilu yio ko si asỌ ẹyẹ, wỌn o ma ṣe ayẹyẹ. 

Emi o lỌ si ibudo erin ngo  si lỌ sỌ fun wipe ati le kiniun Ọba kuro l’ori itẹ. Oun erin l’okan ti ao fi jẹ Ọba wa. Gbogbo awỌn ỌjỌgbỌn fori kori wỌn si wipe, kosi oun to dara to ỌgbỌn ti ijapa mu wa.  Kabiyesi faramỌ ete ijapa.

  Ni ỌjỌ kẹta, ijapa  ati onilu  gbera wỌn lỌ si ibudo erin. Bi ijapa ṣe ri erin lỌkankan o bu si orin oni: ‘A o m’erin jỌba’,  awon onilu ba ngbee pe ‘ẹwẹtu ẹwẹlẹ’.

Ao m’erin j’Ọba..... ẹwẹtu ẹwẹlẹ                           

Ọba alade,...............ẹwẹtu ẹwẹlẹ

Ao m’erin j’Ọba...... ẹwẹtu ẹwẹlẹ

Erin ta eti kan, oni emi naa , Ijapa dahun pe bẹẹni, gbogbo awon onilu si nki erin Kabiyesi. Erin mura o tẹle ijapa. Igbati wỌn wỌ inu ilu ijapa tun fi orin bỌ ẹnu:

 ‘A o m’erin jỌba’, awon ara ilu ba ngbe pe ‘ẹwẹtu ẹwẹlẹ’.

Ao m’erin j’Ọba........ ẹwẹtu ẹwẹlẹ

Ọba alade,................ ẹwẹtu ẹwẹlẹ

Ao m’erin j’Ọba........ ẹwẹtu ẹwẹlẹ

Gbogbo won fi t’ijo t’ayỌ tẹ le ijapa ati erin lỌ si ori itẹ kabiyesi rẹ. Bi erin ṣe joko si ori aga gbogbo ẹni jin si isalẹ, erin ja si koto, adahunse fi erin ṣe etutu. Ojo bẹrẹ si rỌ, eweko ntutu minijỌjỌ, gbogbo ẹranko njẹun, ilu si toro. Ara kiniun Ọba ya gaga, O fi ỌmỌbinrin rẹ fun ijapa ko fi ṣe aya. O fun ni dukia rẹpẹtẹ. Ijapa si di ana Ọba.